جستجو
مطالب
 
 
 
 
 
سبد خرید

 
آنالی
چگونگی تشویق و تنبیه
چگونگی تشویق و تنبیه
 
چگونگی تشویق و تنبیه١٣٩٤/١٠/٢١

هیچ پدر و مادری از اینکه بر سر فرزندش فریاد بزند، خوشحال نمی‌شود. اما از طرف دیگر در برخی شرایط به نظر می‌رسد که چاره دیگری وجود ندارد. درباره نحوه رفتار با کودکان کمی نیاز به آمادگی قبلی و اندکی هم سازش و خطاپوشی وجود دارد.
تنبیه سخت بیشتر به معنای تحمیل قدرت است. در این مواقع هیچ گفتگویی جز سخن شما و هیچ دلیلی جز «چون من می‌گویم» وجود ندارد. چنین تنبیه‌هایی در بسیاری از مواقع نتایجی معکوس دارد. کودکان ممکن است در اثر این تنبیه‌ها غمگین و یا عصبی شوند. لحظه‌ای فکر کنید که اگر رئیس و یا حتی دوستتان شروع با دستور دادن به شما با داد و فریاد کند، شما سخنانش را می‌پذیرید و یا نه؟
نه تنها این رفتار سبب مقابله به مثل می‌شود، بلکه گاهی منجر به دروغ گفتن هم می‌گردد. این کار ممکن است باعث شود که کودکان برای تنبیه نشدن، شروع به پنهان‌کاری کنند. یعنی آنها به فکر اصلاح رفتار اشتباهشان نیافتند. کودکی که همیشه بدون گفتگو فقط تنبیه می‌شود، هیچ وقت نمی‌آموزد که چگونه مشکلات را حل کند و قبل از عمل به عواقب کار بیاندیشد.
راه حل بهتر اینست که به بچه‌ها ارزش‌ها را بیاموزند تا مهارت‌های خود را برای رسیدن به آن ارزش‌ها به کار برند. البته همیشه این را در نظر داشته باشید که تشویق باید با تنبیه همراه باشد. اما نوع تشویق و تنبیه بسیار مهم است. ضمناً این بسیار مهم است که عمل یک کودک مورد تأیید و یا سرزنش قرار گیرد و نه خود او.
راه دیگر این است که به کودکی که کاری اشتباه انجام می‌دهد، بی‌اعتنایی شود. این کار معمولاً زمانی مفید است که کودک با انجام یک کار غلط قصد جلب توجه داشته باشد. پس بی‌اعتنایی در هنگام انجام کار اشتباه باید دائمی باشد و نه موقتی. حتماً باید به این نکته دقت کرد که در کنار این تنبیه، برای کار خوب کودک تشویق در نظر بگیرید تا تنبیهتان موثر واقع شود. واضح است که گاهی نمی‌توان این روش را به کار برد. برای مثال اگر کودکی، فلزی را به پریز برق نزدیک می‌کند تا جلب توجه کند، فرصتی برای آموزش طولانی مدت با بی‌اعتنایی وجود ندارد.
تشویق رفتار خوب، خود تنبیهی برای رفتار بد محسوب می‌شود. این روشی است که در روایات نیز به آن اشاره شده است. برای این روش مثالی می‌زنم: اگر کودکی تلویزیون تماشا می‌کند و صدای آن را خیلی بلند می‌کند، می‌توان از این روش استفاده کرد. مثلاً می‌‌توان گفت: «اگر در یک ساعتی که تلویزیون نگاه می‌کنی، مقدار صدا از 20 بالاتر نرفت (مقدار را دقیقاً مشخص کنید.)، یک قطعه شکلات پیش من داری.»
یک روش دیگر برای تنبیه را می‌توان حذف یک امتیاز دانست. برای مثال کودکی که تکالیف خود را انجام نداده تا زمان تکمیل آنها نمی‌تواند برای بازی بیرون رود. اما نباید این تنبیه دائمی شود. لذا بلافاصله بعد از ترک رفتار بد (در اینجا بلافاصله پس از انجام تکالیف) باید او اجازه بازی داشته باشد. حتی پس از آن می‌توان به همراه او بازی کرد تا به نوعی نشان‌دهنده تشکر از اصلاح رفتار او باشد.